De onderduikcollectie van Cornelis van Gink

Tekst: Wilma Eelman

Asterix en Obelix waren de uitvinders van het paalwerpen, zo dacht ik als kind, na m’n eerste kennismaking met hun stripboeken omstreeks 1964. Toen onze jonge Brahma kippen nog te klein waren om vrij in de tuin te lopen, deden ze in hun ren regelmatig een vergelijkbaar spelletje met pollen gras en vogelmuur. Maar meestal gedroegen ze zich heel statig; dan zouden ze zo kunnen poseren voor Cornelis van Gink.

Van tekeningen naar losse plaatjes

Cornelis Simon Theodorus van Gink (1890-1968) volgde een tekenopleiding in Amsterdam en vertrok vervolgens naar de Verenigde Staten. In Chicago volgde hij lessen bij de bekende Amerikaanse pluimveeschilder Arthur O. Schilling. Terug in Nederland werkte hij bij de Orion fi lmfabriek, een concurrent van Polygoon, uiteindelijk als directeur. Al vanaf zijn kinderjaren lag zijn hart bij duiven en kippen.

In 1900 verscheen de eerste standaard van de Vereeniging tot Veredeling van Nederlandsche Hoenderrassen. Die standaard diende als richtlijn om de toenmalige erkende Nederlandse rassen volgens vastgestelde raskenmerken te fokken en in stand te houden. Voor de 2e druk daarvan, in 1906, werd aan de jeugdige weledelachtbare heer Van Gink verzocht tekeningen te maken en van deze tekeningen werden losse plaatjes vervaardigd die het publiek kon kopen.

Van Gink was onder andere pluimveeteeltconsulent en keurmeester, hoofdredacteur van Avicultura en De Kleinveewereld en hij schreef en illustreerde boeken over kippen en duiven.

In 1921 organiseerde hij het eerste Wereld Pluimvee Congres in Den Haag. In zijn tijd was Van Gink een autoriteit: hij werd als de grootste kenner van Nederlandse hoenders beschouwd en zijn honderden pentekeningen en aquarellen van historische Nederlandse kippenrassen zijn nog steeds indrukwekkend in hun zorgvuldige gedetailleerdheid, trefzekerheid en artistieke kwaliteit.

Slechts drie maal In de Tweede Wereldoorlog moest hij onderduiken, onder andere omdat hij persoonsbewijzen vervalste. In die periode, in 1943-1944, vervaardigde hij op`verzoek van het Fonds voor Pluimveebelangen een honderdtal aquarellen van Oudhollandse kippenrassen.

Veel van die hoenders werden door Van Gink geschilderd tegen een achtergrond van traditionele boerderijen en landschappen, vaak typerend voor het gebied waar dat ras in de 19e en het begin van de 20e eeuw gehouden werd.

Deze aquarellen, in het spraakgebruik de Collectie Van Gink genoemd, werden ondergebracht bij het Instituut voor Pluimvee-onderzoek Het Spelderholt in Beekbergen en vanaf 2002 in bruikleen afgestaan
aan het Pluimveemuseum in Barneveld.

De collectie is tot nu toe slechts drie maal in zijn geheel te zien geweest: eenmalig in Beekbergen in de zeventiger jaren van de vorige eeuw, in 1996 ter gelegenheid van het 75-jarig jubileum van Spelderholt en voor de derde keer in 2005 in het Veluws Museum Nairac en het Nederlands Pluimveemuseum in Barneveld tijdens de prachtige dubbeltentoonstelling Pronken met eigen veren. Momenteel is in het Pluimveemuseum een jaarlijks wisselende selectie uit deze bijzondere en mooie collectie te bewonderen.

Bijna tien jaar geleden verscheen in de Poultry Paintings een selectie uit de pentekeningen en
aquarellen van Oudhollandse kippenrassen van Van Gink. De Poultry Paintings werd samengesteld door
A.W. van Wulfften Palthe, ter gelegenheid van het 19e Wereld Pluimvee Congres in Amsterdam in 1992.

Op één van de afbeeldingen in dat boek staat een koppel geel witgezoomde Baardkuifhoenders voor een Texelse stolpboerderij, een onherkenbare boer met driewielde kar en twee klampen hooi. Die afbeelding deed me aan een ander plaatje denken. Daar wilde ik meer van weten.

Fantasie?

Ik vroeg me af of Van Gink zich voor zijn achtergronden liet inspireren door bestaande afbeeldingen. Als onderduiker was hij immers niet vrij om te reizen. Ook voor en na de oorlog zou het wel
bijzonder veel tijd gekost hebben, als hij zich ten behoeve van achtergrondmateriaal voor zijn vele

Geel witgezoomde Baardkuifhoenders, aquarel door C.S.Th. van Gink (coll. Nederlands
Pluimveemuseum)

tekeningen en aquarellen op locatie wilde oriënteren; gezien zijn grote productie en drukke bestaan
leek me dat niet voor de hand liggend. De heer Van Wulfften Palthe mailde me in augustus 2011 over
de hem bekende werkwijze van Van Gink: Was hij er aan toe om bij een koppel hoenders een achtergrond te schilderen, dan kon hem iets te binnen schieten vanuit de courant, een boek, of van een fokkersbezoek ergens, of van een oude foto, maar in zeer veel gevallen was het fantasie.

Ten aanzien van de door Van Gink voor de Standaard der Nederlandsche Hoenderrassen vervaardigde aquarellen is dat mogelijk correct. Maar we zullen zien dat het, -in ieder geval bij de mij bekende afbeeldingen met Texelse en Friese achtergrond-, toch anders ligt.

Om te beginnen beperkte ik me tot Texel. Enig speurwerk leverde al snel een aquarel op die
duidelijke verwantschap vertoonde met het decor achter de geel witgezoomde Baardkuifhoenders.
Van Gink gebruikte als basis een aquarel van L.W.R. Wenckebach uit het Verkade-album Texel
van Jac. P. Thijsse uit 1927.
Met enige artistieke vrijheid breidde Van Gink rechts op zijn aquarel
de boerderij van Wenckebach een stukje uit. Op de achtergrond scharrelen nog steeds de kippen
van Wenckebach.

Texelsch boerenerf met de driewielde kar en boerderij, aquarel van L.W.R. Wenckebach
Aquarel van Bernard van Vlijmen, in Zwerftochten door ons land, Noord-Holland,
tekst van Jan Feith en uitgegeven in 1933.

In 1933 verscheen Zwerftochten door ons Land, NoordHolland. Een album met teksten van Jan Feith envillustraties door Bernard van Vlijmen, uitgegeven door Hille’s Beschuitfabriek. Eén plaatje daaruit,zo’n Verkade-albumachtig plaatje, leek erg op een afbeelding met kippen die ik eerder zag, maar waar?

In september 2011 werd dat raadsel opgelost toen ik in het Nederlands Pluimveemuseum ontdekte
dat ook deze aquarel deel uitmaakt van de collectie Van Gink, door mij inmiddels heel onparlementair
de Onderduikcollectie gedoopt. Ten opzichte van het origineel van Van Vlijmen bracht Van Gink ook hier kleine veranderingen aan. Kijk en vergelijk!

Overeenkomsten

Vergelijking van de Poultry Paintings met het Verkade-album Friesland door Jac. P. Thijsse leverde nog twee frappante overeenkomsten op. Voor het Fries hoen, ofwel de Friese zilverllakense pellen gebruikte Van Gink een afbeelding van de oostzijde van Hallumerhoek (plaatje no. 55 door Edzard Koning in Verkade-album Friesland); nabij Hallumerhoek stond in de Middeleeuwen het voor Friesland zeer belangrijke Norbertijnerklooster Marëngaarde.

En de Gielwyt-weiten ofwel Geel witpel Friese hoenders plaatste Van Gink in het plaatje van de uit de 5e eeuw voor Christus daterende, beroemde terp van Hegebeintum, door Edzard Koning getekend op plaatje nummer 51 van datzelfde Verkade-album.

Friese kippen in een Fries decor.

Daarmee beëindigde ik m’n korte speurtocht naar overeenkomsten tussen enkele afbeeldingen in de
Poultry Paintings , de collectie van het Nederlands Pluimveemuseum en drie albums van Verkade en
Hille.

Voorbeelden van bekende kunstenaars Van Gink ging een stap verder dan het naar het ideaalbeeld, de toenmalige standaard, afbeelden van de diverse hoenders: hij plaatste ze in hun cultuurhistorische habitat. Uit zijn afbeeldingen met traditionele boerderijen en landschappen blijkt dat Van Gink die achtergronden met zorg koos.

Daarbij werkte hij naar voorbeelden van bekende kunstenaars, die hij onder handbereik had. Als basis
gebruikte hij de ongekend populaire door Verkade en Hille uitgegeven albums, die bij een breed publiek de natuurbeleving en het cultuurhistorisch toerisme in eigen land stimuleerden. Illustraties
en vormgeving van die albums werden verzorgd door gerenommeerde kunstenaars, zoals L.W.R.
Wenckebach en Jan Voerman junior.

Texelsch hoen

Ik weet niet waarom Van Gink juist twee Texelse landschappen koos als achtergrond voor zijn
Hollandse hoenders. Er bestonden wel contacten tussen Texelse en ‘overkantse’ pluimveehouders.
Zo vertegenwoordigde de Texelse notaris D.W. Coninck Westenberg in april 1907 de afdeling
Texel op de jaarvergadering van de Vereeniging tot verbetering van de Pluimveehouderij in Nederland.

Bij die gelegenheid suggereerde Coninck Westenberg dat Leghorns mogelijk beter tegen het
Texelse klimaat bestand waren en daarom meer geschikt zijn voor kruising met het Texelsch hoen
dan met Minorca’s.

Hoe dat toenmalige Texelsch hoen eruit zag, weten we helaas niet. Coninck Westenberg was behalve hoenderliefhebber ook pleitbezorger voor de commerciële pluimveehouderij op Texel.
Naast Coninck Westenberg waren er nog enkele liefhebbers van niet alledaagse hoenderrassen
op Texel.

Maar mogelijk was Van Gink, net als vele andere Het Goudlaken Hollandsch hoen, aquarel door C.S.Th. van Gink met op de achtergrond van rechts naar links de Texelse boerderijen het Torenhuis en Zandbergen, een klamp hooi en de schapenboet van Zandbergen. (coll. Nationaal Pluimveemuseum)
BW-nr-12-2011-CS2.indd 35 17-11-2011 13:43:26
36

Nederlanders alleen maar gecharmeerd van de plaatjes in de albums van Verkade en Hille en had hij geen bijzondere reden om juist die twee Texelse plaatjes van Wenckebach en Van Vlijmen als achtergrond voor zijn aquarellen te gebruiken.
Zo eindig ik toch met een vraag: Waarom koos Van Gink voor zijn Hollandsche hoenders Texelse
achtergronden?

De heer Cees Floorijp, voorzitter van het Nederlands Pluimveemuseum in Barneveld bedank ik voor zijn hartelijke ontvangst en bereidwillige hulp.
De Stichting Fonds voor Pluimveebelangen werkte mee aan het tot stand komen van dit artikel door
vriendelijk toestemming te verlenen tot publicatie van de Texelse afbeeldingen van Van Gink.

Literatuur

– Ad Boks, De Van Gink-collectie (2) in Avicultura augustus 2007
– Jan Feith, Zwerftochten door ons land, Noord-Holland, Zaandam 1933 (Hille’s Beschuitfabriek)
– Jac.P. Thijsse, Friesland, Zaandam 1918 (Verkade)
– Jac.P. Thijsse, Texel, Zaandam 1927(Verkade)
– A.W. van Wulfften Palthe, C.S.Th. van Gink’s Poultry Paintings, Beekbergen 1992
– R. Zanderink, De Van Gink-collectie, in Avicultura mei 2007
– Standaard der Nederlandsche Hoenderrassen 1906 – 1910, herdruk 2010
– Texelsche Courant 25 april 1907




De Collectie C.S.Th. van Gink…

Na het overlijden van Cornelis Simon Theodorus (Cees) van Gink in 1968 stelde de toenmalige beheerder van het Spelderholt, de heer Abel Kuit, een inventarisatie op van al deze gedurende zijn leven geschilderde aquarellen, het waren er 95 in totaal…..

Andere kleinere tekeningen werden uiteindelijk eigendom van de Nederlandse Hoender en Dwerghoender Bond, thans Nederlandsche Hoender Club (NHC) geheten. Zie de website www.nederlandsehoenderclub.eu

Eind vorige eeuw werden deze tekeningen in zes series als prentbriefkaarten opnieuw uitgegeven.
Zijn 36 duivenaquarellen werden geschonken aan het vermaarde Taubenmuseum in Neurenberg, Duitsland. Klik hier

Schetsboeken en dergelijke werden door de weduwe Van Gink aan de pluimveeverzamelaar Awe van Wulfften Palthe geschonken. Hij verzamelde vervolgens alle door Van Gink getekende losse bijlageprenten uit de tijdschriften Avicultura en De Kleinveewereld.

Tevens werd het grootste gedeelte van Van Gink’s boekenverzameling (circa 1100 stuks) ondergebracht bij de subfaculteit Diergeneeskunde van de Universiteit van Utrecht (zie: http://repertorium.library.uu.nl/standlijsten/diergk.htm).

Na het opheffen van bepaalde faciliteiten op het Spelderholt** in Beekbergen in 1992 werden deze aquarellen (in eigendom van de erven Van Gink) door tussenkomst van de heer Kuit, die inmiddels voorzitter was geworden van de Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH), geadopteerd door de SZH.

**

Proefbedrijf ‘Het Spelderholt’ was jarenlang het middelpunt van het Nederlandse pluimveeonderzoek.
In 1921 werd ‘Het Spelderholt’ opgericht als Proefstation voor de Pluimveehouderij in Beekbergen. In 2004 verhuisde het proefbedrijf naar Lelystad, waar in nieuwe accommodaties baanbrekend toegepast onderzoek werd verricht naar een toekomstbestendige pluimveehouderij.

In steeds meer onderzoeksprojecten van Wageningen UR Livestock Research wordt samenwerking gezocht met innovatieve pluimveehouders. De grootschalige faciliteiten van ‘Het Spelderholt’ pasten niet meer bij deze nieuwe strategie. Wanneer specifiek onderzoek nodig is wordt samenwerking gezocht met Schothorst Feed Research of gebruik gemaakt van de faciliteiten van Wageningen UR, waaronder die van het Central Veterinary Institute.

De schetsen werden opgeslagen in de kluis van de ABN-AMRO-bank in Lelystad en onder de hoede geplaatst van het Diergeneeskundig Laboratorium in Lelystad. Dit werd gedaan omdat de SZH geen eigen standplaats (tegenwoordig is dit wel het geval in Wageningen) had en de toenmalige secretaris van de SZH daar ook werkte.

Voorbeelden uit de Collectie Van Gink

  • Hollands Hoen

  • Nederlandse Baardkuifhoen zwart gezoomd

  • Twentsche Hoen

    Twentsche Hoen

  • Baardkuifhoen goudzwart gezoomd

  • Araucana

    Araucana

  • Brabantse hoen zilver kwartel

  • Bolstaarten

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Brabantse hoen roodpatrijs

  • Australorp

  • Gele kamhoen

  • Friese hoen zilverpel

  • Friese Hoen roodbont

  • Drentse hoen roodgeschouderd wit

  • Drentse hoen roodpatrijs

  • Friese Hoen geel witpel

  • Nederlandsche Sabelpoot

    Nederlandsche Sabelpoot

  • Welsumer

  • Hollandse Kriel

  • Onbekend pluimvee ras

  • Baardkuifhoen krulvederig

  • Groene kamhoen

  • Kruisingen met wilde hoen

  • Rode kamhoen

  • Baardkuifhoen

  • Grijze kamhoen

  • Drentse hoen roodpatrijs

  • Drentse hoen roodgeschouderd wit

  • Gele kamhoen

  • Friese hoen zilverpel

  • Chaamse hoen zilverpel

  • Friese Hoen roodbont

  • Brakels

  • Friese Hoen geel witpel

  • Brabanters gele moorkop

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Ancona enkele kam

    Ancona enkele kam

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Bolstaarten

  • Araucana's

  • Brabantse hoen zilver kwartel

  • Brabanters gele moorkop

  • Brabantse hoen roodpatrijs

  • Australorp

  • Friese hoen

    Friese hoen

  • Starumse-rondkammen

    Starumse-rondkammen

  • Leghorn

    Leghorn

  • Twents hoen

    Twents hoen

  • Afrikaansche meeuwtjes

    Afrikaansche meeuwtjes

  • Welsumer

    Welsumer

  • Noord-Hollandse Blaauwen

    Noord-Hollandse Blaauwen

  • Nederlandse Uilebaard

    Nederlandse Uilebaard

  • Kraaikop

    Kraaikop

  • Zilverfazant (1913)

    Zilverfazant (1913)

  • Zwarte Witkuif

    Zwarte Witkuif

  • Witte Zwartkuif

    Witte Zwartkuif

  • Goudlaken Hollandsch hoen

    Goudlaken Hollandsch hoen

  • Roodgezadelde Drentsche hoenders

    Roodgezadelde Drentsche hoenders

  • Roodgezadelde Brabantsche hoenders

    Roodgezadelde Brabantsche hoenders

Collectie C.S.Th. van Gink

Het Nederlands Pluimveemuseum in Barneveld heeft sinds 2002 deze unieke collectie aquarellen van hoenderrassen voor langere periode in bruikleen gekregen. Deze stukken liggen nu in een kluis in de buurt van Barneveld.

In 2005 was het zover dat voor de eerste keer de collectie-Van Gink in z’n geheel tentoongesteld werd, zij het uit veiligheidsoverwegingen op twee locaties. Zowel de erven Van Gink als de SZH als het Pluimveemuseum vonden dat deze unieke collectie vaker uit de kluis gehaald diende te worden om aan het publiek gepresenteerd te worden, zoals Van Gink het ongetwijfeld bedoeld had..

Vijf ontbrekende exemplaren…

“……Mondeling had Abel Kuit mij bij het afscheid van Leffert Elving in 2005 in Utrecht al medegedeeld dat in de jaren zeventig (dus na de dood van Van Gink) op het Spelderholt enkele aquarellen door de directie van het Spelderholt aan hoge ambtenaren van het ministerie van Landbouw zouden zijn geschonken.

In de jaren zeventig keek niemand meer om naar de ‘kippenprenten’ van Van Gink, zoals er destijds wel meer uit het oog verloren werd. Bij mijn controle van de door Abel Kuit opgestelde Spelderholtlijst met de cd-rom in het Pluimveemuseum werd mij het volgende duidelijk:

  1. Inderdaad ontbreken vijf aquarellen, te weten de nummers 6, 72 en 88, en de nummers 68 en 70. Gelukkig zijn van de laatste twee nog wel de negatieven aanwezig, gemaakt waarschijnlijk in de jaren zeventig op het Spelderholt op basis van de toen nog aanwezige originele aquarellen.
  2. Alle aquarellen van Van Gink zijn gesigneerd, daar is geen twijfel over mogelijk. Dit betekent overigens dat de bijlageprent van de Twentse landgans, die in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw bij Avicultura zat, waarschijnlijk niet van Van Gink is. Gesuggereerd is dat deze gemaakt is door de tekenaar van de prenten van de Sluijs Voederfabriek uit dezelfde periode.
  3. Mocht Van Gink bedoeld hebben alle nationale hoenderrassen en hun voorouders voor het nageslacht te vereeuwigen, dan is het opmerkelijk dat daarbij de nationale top van de productierassen, de Barnevelder en de Welsumer voor de eieren en het Noord-Hollandse blauwe hoen voor het vlees, ontbreken, hoewel hij deze op andere prenten wel heeft getekend.

    Aannemelijk is dan ook dat de drie ontbrekende nummers (te weten 6, 72 en 88) vanwege de alfabetische volgorde deze drie rassen zijn. De Barnevelder past namelijk exact tussen de Assendelfter en de Brabanter, de Noord-Hollandse blauwe tussen de Lakenvelder en de Padua en de Welsumer tussen de Uilebaard en de Wilde hoenders.

    Wellicht zijn de drie ooit uit promotionele c.q. economische overwegingen door het Spelderholt aan overheids-ambtenaren of fabrikanten geschonken om goede sier te maken of te lobbyen. Met sierrassen kon men in de jaren zeventig wellicht minder goede sier maken.

  4. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat het Blauwe Zundertse hoen zestig jaar uit het zicht is gebleven, terwijl bijvoorbeeld het Chaams hoen juist op basis van onder andere de Van Gink-tekeningen en aquarellen een ongekende revival maakt. Zundert en Chaam zijn in Noord-Brabant niet ver van elkaar verwijderd.Oordeel zelf op basis van de aquarel van het Blauwe Zundertse hoen of deze verwant was aan het Chaams hoen. Aannemelijk is dat er ooit over het Blauwe Zundertse hoen in Avicultura of Kleindierwereld gepubliceerd is door Van Gink. Aan een geïnteresseerde de schone eer om dit in oude jaargangen te achterhalen.
  5. Concluderend kunnen we stellen dat de kwestie-Van Gink inmiddels een stuk duidelijker geworden is.
    We hopen dat de vijf ontbrekende aquarellen nog ooit opduiken. Bezitters ervan kunnen zich anoniem melden bij ondergetekende (via e-mail: heahea@planet.nl) of bij het Pluimveemuseum in Barneveld (de heer C. Floorijp).

    Daar steekt het natuurlijk het meest dat de Barnevelder in deze eierstreek ontbreekt.
    Ook kunt u daar vrijwel elke dag tijdens het zomerseizoen de diapresentatie van deze 90 dan wel 92 aquarellen bewonderen.

    BRON : René Zanderink tijdschrift Zeldzaam Huisdier pagina 20 en 21

    Overzicht hoenderrassen aantal aquarellen (nummers)
    Assendelfter 5 (nrs. 1-5)
    Barnevelder 0 (nr. 6)
    Brabanter 9 (7-15)
    Chaams hoen 1 (16)
    Drents hoen 15 (17-31)
    Fries hoen 12 (32-43)
    Groninger meeuw 3 (incl. krulveer) (44-46)
    Hollands hoen 6 (47-52)
    Hollandse kriel 5 (53-57)
    Hollands kuifhoen 4 (58-61)
    Tam Bankivahoen (kampongkip) 2 (62-63)
    Kempens hoen 3 (64-66)
    Kraaikop 4 (67-70)
    Lakenvelder 1 (71)
    Noord-Hollandse blauwe 0 (72)
    Padua (Baardkuifhoen) 4 (73-76)
    Sabelpootkriel 6 (77-82)
    Starumer rondkam 1 (83)
    Twentse grijze 1 (84)
    Uilebaard 3 (85-87)
    Welsumer 0 (88)
    Wilde hoenders 5 (89-93)
    Zijdehoen 1 (94)
    Blauw Zunderts hoen 1 (95)
    Totaal 24 (rassen en soorten) 92 aquarellen

    Overzicht van de Collectie-Van Gink

    Met hartelijk dank aan de Poolse website
    http://www.kurkiminiaturki.eu/prenten.html

    Downloaden overzicht

    Klik hier voor een Poster Nederlandse rassen voor een download in PDF formaat (Bron NHC)




De Van Gink Collectie, nooit meer compleet…..?

‘Goedemiddag, weet iemand hoe ik aan een “Blauwe Zundertsche Hoender” kan komen? Deze staat afgebeeld op een poster die ik onlangs in het Barneveldse Pluimveemuseum heb gekocht. Als inwoner van Zundert lijkt het me leuk om deze, naast onze andere kippen en haan, te kunnen verwelkomen.
Hoor graag. Vriendelijke groet, Tom Diderich.’

Deze vraag stelde Tom Diderich zo’n anderhalf jaar geleden aan het Pluimveemuseum in Barneveld via de e-mail. Daar (en in museum Nairac in Barneveld) waren destijds voor het eerst alle Van Gink-aquarellen van 24 Nederlandse hoenderrassen te zien.

Toen Cornelis van Gink in de oorlogsjaren 1942- 1943 zat ondergedoken, besteedde hij deze periode van noodgedwongen werkloosheid aan het schilderen van prachtige aquarellen voor het Instituut voor Pluimveeonderzoek ‘Het Spelderholt’ in Beekbergen.

  • Hollands Hoen

  • Nederlandse Baardkuifhoen zwart gezoomd

  • Twentsche Hoen

    Twentsche Hoen

  • Baardkuifhoen goudzwart gezoomd

  • Araucana

    Araucana

  • Brabantse hoen zilver kwartel

  • Bolstaarten

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Brabantse hoen roodpatrijs

  • Australorp

  • Gele kamhoen

  • Friese hoen zilverpel

  • Friese Hoen roodbont

  • Drentse hoen roodgeschouderd wit

  • Drentse hoen roodpatrijs

  • Friese Hoen geel witpel

  • Nederlandsche Sabelpoot

    Nederlandsche Sabelpoot

  • Welsumer

  • Hollandse Kriel

  • Onbekend pluimvee ras

  • Baardkuifhoen krulvederig

  • Groene kamhoen

  • Kruisingen met wilde hoen

  • Rode kamhoen

  • Baardkuifhoen

  • Grijze kamhoen

  • Drentse hoen roodpatrijs

  • Drentse hoen roodgeschouderd wit

  • Gele kamhoen

  • Friese hoen zilverpel

  • Chaamse hoen zilverpel

  • Friese Hoen roodbont

  • Brakels

  • Friese Hoen geel witpel

  • Brabanters gele moorkop

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Ancona enkele kam

    Ancona enkele kam

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Bolstaarten

  • Araucana's

  • Brabantse hoen zilver kwartel

  • Brabanters gele moorkop

  • Brabantse hoen roodpatrijs

  • Australorp

  • Friese hoen

    Friese hoen

  • Starumse-rondkammen

    Starumse-rondkammen

  • Leghorn

    Leghorn

  • Twents hoen

    Twents hoen

  • Afrikaansche meeuwtjes

    Afrikaansche meeuwtjes

  • Welsumer

    Welsumer

  • Noord-Hollandse Blaauwen

    Noord-Hollandse Blaauwen

  • Nederlandse Uilebaard

    Nederlandse Uilebaard

  • Kraaikop

    Kraaikop

  • Zilverfazant (1913)

    Zilverfazant (1913)

  • Zwarte Witkuif

    Zwarte Witkuif

  • Witte Zwartkuif

    Witte Zwartkuif

  • Goudlaken Hollandsch hoen

    Goudlaken Hollandsch hoen

  • Roodgezadelde Drentsche hoenders

    Roodgezadelde Drentsche hoenders

  • Roodgezadelde Brabantsche hoenders

    Roodgezadelde Brabantsche hoenders

Collectie C.S.Th. van Gink

Klik voor het hele artikel De Van Gink Collectie door Rene Zanderink (2007) .

AANVULLING Van Gink Collectie – 2

door: Ad Boks Het ontstaan en beheer van de Van Gink Collectie in de afgelopen decennia wordt verdient volgens Ad Boks aanvulling.

” In nummer twee van de 32e jaargang van Zeldzaam Huisdier, mei 2007, wordt door René Zanderink aandacht besteed aan de Van Gink-collectie, die Van Gink in de oorlogsjaren heeft geschilderd. Alleen de veronderstelling dat er een relatie bestaat tussen de SZH en het eigendom c.q. het beheer van deze collectie is niet juist.

Ook zijn veronderstelling dat de complete collectie voor de eerste keer in Barneveld is tentoongesteld,
is niet juist. Reeds in de zeventiger jaren van de vorige eeuw is de complete collectie te zien geweest bij het filiaal van de Amrobank in Beekbergen.

Daarnaast is bij het 75-jarig bestaan van Spelderholt in 1996 de collectie ook nog eens in zijn geheel tentoongesteld. Beide keren heb ik met veel belangstelling de aquarellen bekeken.

Het fonds pluimveebelangen heeft Van Gink in de oorlogstijd, 1943 en 1944, in de gelegenheid gesteld een collectie aquarellen van de hoenderrassen in Nederland te maken. Een gedeelte van deze collectie is terug te vinden in het boek Van Ginks’s Poultry Paintings, uitgegeven in het kader van het World Poultry Congress in Amsterdam 1992. Wulfften Palthe is de auteur van dit boek en Piet Simons heeft de introductie geschreven.

Met andere woorden het Fonds Pluimveebelangen is vanaf het begin eigenaar van de collectie geweest. Omdat het secretariaat van het fonds in Beekbergen was ondergebracht, werd de collectie ook van daaruit beheerd. Het
fonds heeft aan een paar mensen die zeer verdienstelijk waren voor de pluimveehouderij een originele Van Gink geschonken.

Geen wonder dat die nu niet meer in de collectie zitten. Ook blijkt volgens informatie van Toon Goossens, secretaris van de NHDB, dat de NHDB twee aquarellen, namelijk van de Barnevelder en de Welsumer, in beheer c.q. eigendom heeft.

In 1993, toen het oorspronkelijke deel van het pluimveeonderzoek naar Lelystad verhuisde, verhuisde het secretariaat van het fonds mee en werd de collectie ondergebracht in de kluis van de ABN te Lelystad. Het beheer werd uitgevoerd door het toenmalige hoofd financiële zaken van ID-DLO. In overleg met de bibliothecaris en een
van de medewerkers van het voormalige Spelderholt, gevraagd vanwege haar brede historische pluimveekennis en niet uit hoofde van haar functie in het DB van de SZH, is onderzocht hoe met de collectie om te gaan.

Conclusie was dat het geheel eigenlijk naar een museum zou moeten en dat is ook aan het bestuur van het fonds geadviseerd. Begin 2000 is het secretariaat van het fonds overgegaan naar PPE. Dat was een mooi moment om de balans op te maken en tot de conclusie te komen dat het zonde is zo’n mooie collectie aquarellen in een kluis op te slaan. Het pluimveemuseum had in 2002 de structuur en organisatie om zo’n collectie te kunnen beheren, de collectie is daarom in bruikleen gegeven aan het pluimveemuseum.

De SZH heeft nooit iets met de collectie gehad, behalve dat reproducties ervan ‘om niet’ mochten worden gebruikt.

AANVULLING VAN GINk Collectie – 3

René Zanderink heeft op 11 mei jl. nogmaals een bezoek gebracht aan het pluimveemuseum en samen met de heren G. J. Arissen (stichting fonds pluimveebelangen) en C. Floorijp (Pluimveemuseum Barneveld) alle nog aanwezige 90 aquarellen van de collectie Van Gink gecontroleerd.

Hieruit bleek dat nummers 68 en 70 zich wel in de collectie bevinden, maar dat beide aquarellen van de kampongkippen (nummers 62 en 63) daaraan ontbreken. Vermoedelijk zijn deze twee aquarellen door het pluimveefonds geschonken aan derden. Hiermee is de collectie Van Gink volledig getraceerd en zijn historie beschreven. Alle reden voor onze lezers deze prachtige aquarellen te gaan bewonderen in het Pluimveemuseum in Barneveld.

AANVULLING Van Gink Collectie 4

Het artikel van René Zanderink in Zeldzaam Huisdier no.2 2007 over de Van Gink-collectie blijft de gemoederen bezighouden. Onderstaand een door de redactie sterk bekorte reactie van de bekende pluimveedeskundige
Van Wulfften Palthe. De redactie denkt dat hiermee het belangrijkste over de Van Gink-collectie is gemeld en sluit daarmee de discussie over dit boeiende onderwerp.

” In Zeldzaam Huisdier van mei 2007 en later in de reacties ‘De Van Gink collectie 2’ en ‘De Van Gink collectie 3’, was men op zoek naar wel of niet verdwenen gouaches. Volgens mij is er echter zeer weinig aan de hand. In 1973 werd ik benaderd door de wethouder voor welzijnszaken van Tiel om een tentoonstelling te organiseren over afbeeldingen van kleinvee.

Onder de naam Pels en Pluim in Pen en Penseel vond de expositie plaats in het Streekmuseum De Groote Sociëteit van 30 november tot en met 28 december 1974. Hierin werden voor het eerst na de vervaardiging alle aanwezige Van Gink-gouaches van Het Spelderholt, aangevuld met gouaches van de NHDB, geshowd met daarnaast zo’n tweehonderd werken van diverse andere Nederlandse kunstenaars. Reeds toen ontbraken de nummers 6, 72 en 88.

Op de lijst die ik destijds van ir. Helder heb gekregen staat alleen vermeld dat de nummers ontbreken, dus zonder rasvermelding. Vermoedelijk is er wel wat geproduceerd, maar is het bij een studie gebleven en dus niet afgemaakt. Misschien was het bewuste ras in die periode niet meer aanwezig. De suggestie dat het vanwege de nummering op alfabetische volgorde mogelijk zou zijn dat het om de Barnevelder, Noord-Hollandse Blauwe en Welsumer zou gaan, zie ik als utopie.

Vast staat dat er eind 1973 in totaal 92 werken van Van Gink op Het Spelderholt aanwezig waren. Verder moet vermeld worden dat de nummers. 62 en 63 zwart-witafbeeldingen zijn en geen gouaches. Het formaat is kleiner dan die van de gouaches. In de catalogus van de expositie in Tiel (1974) heb ik ze beschreven gelijk aan wat er
op de achterkant staat, nl. 62. Indische kampongkip zgn. Tamme Bankiva-haan. 63. Indische kampongkip zgn. Tamme Bankiva-hen.

Dit leidt dan tot de slotconclusie dat ergens vóór 1973 de Van Gink collectie in Het Spelderholt 90 gouaches rijk was en dat is anno 2008 nog zo. Zorgvuldig onderzoek had deze feiten vrij eenvoudig boven water kunnen halen.”

A. W. van Wulftten Palthe

De Van Gink Collectie door Rene Zanderink