De Collectie C.S.Th. van Gink…

Na het overlijden van Cornelis Simon Theodorus (Cees) van Gink in 1968 stelde de toenmalige beheerder van het Spelderholt, de heer Abel Kuit, een inventarisatie op van al deze gedurende zijn leven geschilderde aquarellen, het waren er 95 in totaal…..

Andere kleinere tekeningen werden uiteindelijk eigendom van de Nederlandse Hoender en Dwerghoender Bond, thans Nederlandsche Hoender Club (NHC) geheten. Zie de website www.nederlandsehoenderclub.eu

Eind vorige eeuw werden deze tekeningen in zes series als prentbriefkaarten opnieuw uitgegeven.
Zijn 36 duivenaquarellen werden geschonken aan het vermaarde Taubenmuseum in Neurenberg, Duitsland. Klik hier

Schetsboeken en dergelijke werden door de weduwe Van Gink aan de pluimveeverzamelaar Awe van Wulfften Palthe geschonken. Hij verzamelde vervolgens alle door Van Gink getekende losse bijlageprenten uit de tijdschriften Avicultura en De Kleinveewereld.

Tevens werd het grootste gedeelte van Van Gink’s boekenverzameling (circa 1100 stuks) ondergebracht bij de subfaculteit Diergeneeskunde van de Universiteit van Utrecht (zie: http://repertorium.library.uu.nl/standlijsten/diergk.htm).

Na het opheffen van bepaalde faciliteiten op het Spelderholt** in Beekbergen in 1992 werden deze aquarellen (in eigendom van de erven Van Gink) door tussenkomst van de heer Kuit, die inmiddels voorzitter was geworden van de Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH), geadopteerd door de SZH.

**

Proefbedrijf ‘Het Spelderholt’ was jarenlang het middelpunt van het Nederlandse pluimveeonderzoek.
In 1921 werd ‘Het Spelderholt’ opgericht als Proefstation voor de Pluimveehouderij in Beekbergen. In 2004 verhuisde het proefbedrijf naar Lelystad, waar in nieuwe accommodaties baanbrekend toegepast onderzoek werd verricht naar een toekomstbestendige pluimveehouderij.

In steeds meer onderzoeksprojecten van Wageningen UR Livestock Research wordt samenwerking gezocht met innovatieve pluimveehouders. De grootschalige faciliteiten van ‘Het Spelderholt’ pasten niet meer bij deze nieuwe strategie. Wanneer specifiek onderzoek nodig is wordt samenwerking gezocht met Schothorst Feed Research of gebruik gemaakt van de faciliteiten van Wageningen UR, waaronder die van het Central Veterinary Institute.

De schetsen werden opgeslagen in de kluis van de ABN-AMRO-bank in Lelystad en onder de hoede geplaatst van het Diergeneeskundig Laboratorium in Lelystad. Dit werd gedaan omdat de SZH geen eigen standplaats (tegenwoordig is dit wel het geval in Wageningen) had en de toenmalige secretaris van de SZH daar ook werkte.

Voorbeelden uit de Collectie Van Gink

  • Hollands Hoen

    Hollands Hoen

  • Nederlandse Baardkuifhoen zwart gezoomd

    Nederlandse Baardkuifhoen zwart gezoomd

  • Twentsche Hoen

    Twentsche Hoen

  • Baardkuifhoen goudzwart gezoomd

  • Araucana

    Araucana

  • Brabantse hoen zilver kwartel

  • Bolstaarten

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Brabantse hoen roodpatrijs

  • Australorp

  • Gele kamhoen

  • Friese hoen zilverpel

  • Friese Hoen roodbont

  • Drentse hoen roodgeschouderd wit

  • Drentse hoen roodpatrijs

  • Friese Hoen geel witpel

  • Nederlandsche Sabelpoot

    Nederlandsche Sabelpoot

  • Welsumer

  • Hollandse Kriel

  • Onbekend pluimvee ras

  • Baardkuifhoen krulvederig

  • Groene kamhoen

  • Kruisingen met wilde hoen

  • Rode kamhoen

  • Baardkuifhoen

  • Grijze kamhoen

  • Drentse hoen roodpatrijs

  • Drentse hoen roodgeschouderd wit

  • Gele kamhoen

  • Friese hoen zilverpel

  • Chaamse hoen zilverpel

  • Friese Hoen roodbont

  • Brakels

  • Friese Hoen geel witpel

  • Brabanters gele moorkop

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Ancona enkele kam

    Ancona enkele kam

  • Barnevelder dubbel gezoomd

  • Bolstaarten

  • Araucana's

  • Brabantse hoen zilver kwartel

  • Brabanters gele moorkop

  • Brabantse hoen roodpatrijs

  • Australorp

  • Friese hoen

    Friese hoen

  • Starumse-rondkammen

    Starumse-rondkammen

  • Leghorn

    Leghorn

  • Twents hoen

    Twents hoen

  • Afrikaansche meeuwtjes

    Afrikaansche meeuwtjes

  • Welsumer

    Welsumer

  • Noord-Hollandse Blaauwen

    Noord-Hollandse Blaauwen

  • Nederlandse Uilebaard

    Nederlandse Uilebaard

  • Kraaikop

    Kraaikop

  • Zilverfazant (1913)

    Zilverfazant (1913)

  • Zwarte Witkuif

    Zwarte Witkuif

  • Witte Zwartkuif

    Witte Zwartkuif

  • Goudlaken Hollandsch hoen

    Goudlaken Hollandsch hoen

  • Roodgezadelde Drentsche hoenders

    Roodgezadelde Drentsche hoenders

  • Roodgezadelde Brabantsche hoenders

    Roodgezadelde Brabantsche hoenders

Het Nederlands Pluimveemuseum in Barneveld heeft sinds 2002 deze unieke collectie aquarellen van hoenderrassen voor langere periode in bruikleen gekregen.
Deze stukken liggen nu in een kluis in de buurt van Barneveld.

In 2005 was het zover dat voor de eerste keer de collectie-Van Gink in z’n geheel tentoongesteld werd, zij het uit veiligheidsoverwegingen op twee locaties. Zowel de erven Van Gink als de SZH als het Pluimveemuseum vonden dat deze unieke collectie vaker uit de kluis gehaald diende te worden om aan het publiek gepresenteerd te worden, zoals Van Gink het ongetwijfeld bedoeld had..

Vijf ontbrekende exemplaren…

“……Mondeling had Abel Kuit mij bij het afscheid van Leffert Elving in 2005 in Utrecht al medegedeeld dat in de jaren zeventig (dus na de dood van Van Gink) op het Spelderholt enkele aquarellen door de directie van het Spelderholt aan hoge ambtenaren van het ministerie van Landbouw zouden zijn geschonken.

In de jaren zeventig keek niemand meer om naar de ‘kippenprenten’ van Van Gink, zoals er destijds wel meer uit het oog verloren werd. Bij mijn controle van de door Abel Kuit opgestelde Spelderholtlijst met de cd-rom in het Pluimveemuseum werd mij het volgende duidelijk:

  1. Inderdaad ontbreken vijf aquarellen, te weten de nummers 6, 72 en 88, en de nummers 68 en 70. Gelukkig zijn van de laatste twee nog wel de negatieven aanwezig, gemaakt waarschijnlijk in de jaren zeventig op het Spelderholt op basis van de toen nog aanwezige originele aquarellen.
  2. Alle aquarellen van Van Gink zijn gesigneerd, daar is geen twijfel over mogelijk. Dit betekent overigens dat de bijlageprent van de Twentse landgans, die in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw bij Avicultura zat, waarschijnlijk niet van Van Gink is. Gesuggereerd is dat deze gemaakt is door de tekenaar van de prenten van de Sluijs Voederfabriek uit dezelfde periode.
  3. Mocht Van Gink bedoeld hebben alle nationale hoenderrassen en hun voorouders voor het nageslacht te vereeuwigen, dan is het opmerkelijk dat daarbij de nationale top van de productierassen, de Barnevelder en de Welsumer voor de eieren en het Noord-Hollandse blauwe hoen voor het vlees, ontbreken, hoewel hij deze op andere prenten wel heeft getekend.

    Aannemelijk is dan ook dat de drie ontbrekende nummers (te weten 6, 72 en 88) vanwege de alfabetische volgorde deze drie rassen zijn. De Barnevelder past namelijk exact tussen de Assendelfter en de Brabanter, de Noord-Hollandse blauwe tussen de Lakenvelder en de Padua en de Welsumer tussen de Uilebaard en de Wilde hoenders.

    Wellicht zijn de drie ooit uit promotionele c.q. economische overwegingen door het Spelderholt aan overheids-ambtenaren of fabrikanten geschonken om goede sier te maken of te lobbyen. Met sierrassen kon men in de jaren zeventig wellicht minder goede sier maken.

  4. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat het Blauwe Zundertse hoen zestig jaar uit het zicht is gebleven, terwijl bijvoorbeeld het Chaams hoen juist op basis van onder andere de Van Gink-tekeningen en aquarellen een ongekende revival maakt. Zundert en Chaam zijn in Noord-Brabant niet ver van elkaar verwijderd.Oordeel zelf op basis van de aquarel van het Blauwe Zundertse hoen of deze verwant was aan het Chaams hoen. Aannemelijk is dat er ooit over het Blauwe Zundertse hoen in Avicultura of Kleindierwereld gepubliceerd is door Van Gink. Aan een geïnteresseerde de schone eer om dit in oude jaargangen te achterhalen.
  5. Concluderend kunnen we stellen dat de kwestie-Van Gink inmiddels een stuk duidelijker geworden is.
    We hopen dat de vijf ontbrekende aquarellen nog ooit opduiken. Bezitters ervan kunnen zich anoniem melden bij ondergetekende (via e-mail: heahea@planet.nl) of bij het Pluimveemuseum in Barneveld (de heer C. Floorijp).

    Daar steekt het natuurlijk het meest dat de Barnevelder in deze eierstreek ontbreekt.
    Ook kunt u daar vrijwel elke dag tijdens het zomerseizoen de diapresentatie van deze 90 dan wel 92 aquarellen bewonderen.

    BRON : René Zanderink tijdschrift Zeldzaam Huisdier pagina 20 en 21

    Overzicht hoenderrassen aantal aquarellen (nummers)
    Assendelfter 5 (nrs. 1-5)
    Barnevelder 0 (nr. 6)
    Brabanter 9 (7-15)
    Chaams hoen 1 (16)
    Drents hoen 15 (17-31)
    Fries hoen 12 (32-43)
    Groninger meeuw 3 (incl. krulveer) (44-46)
    Hollands hoen 6 (47-52)
    Hollandse kriel 5 (53-57)
    Hollands kuifhoen 4 (58-61)
    Tam Bankivahoen (kampongkip) 2 (62-63)
    Kempens hoen 3 (64-66)
    Kraaikop 4 (67-70)
    Lakenvelder 1 (71)
    Noord-Hollandse blauwe 0 (72)
    Padua (Baardkuifhoen) 4 (73-76)
    Sabelpootkriel 6 (77-82)
    Starumer rondkam 1 (83)
    Twentse grijze 1 (84)
    Uilebaard 3 (85-87)
    Welsumer 0 (88)
    Wilde hoenders 5 (89-93)
    Zijdehoen 1 (94)
    Blauw Zunderts hoen 1 (95)
    Totaal 24 (rassen en soorten) 92 aquarellen

    Overzicht van de Collectie-Van Gink

    [print_gllr id=1692 display=short]

    [print_gllr id=1692]

    Met dank aan de Poolse website
    http://www.kurkiminiaturki.eu/prenten.html

    Downloaden overzicht

    Klik hier voor een Poster Nederlandse rassen voor een download in PDF formaat (Bron NHC)




De Van Gink Collectie, nooit meer compleet…..?

‘Goedemiddag, weet iemand hoe ik aan een “Blauwe Zundertsche Hoender” kan komen? Deze staat afgebeeld op een poster die ik onlangs in het Barneveldse Pluimveemuseum heb gekocht. Als inwoner van Zundert lijkt het me leuk om deze, naast onze andere kippen en haan, te kunnen verwelkomen.
Hoor graag. Vriendelijke groet, Tom Diderich.’

Deze vraag stelde Tom Diderich zo’n anderhalf jaar geleden aan het Pluimveemuseum in Barneveld via de e-mail. Daar (en in museum Nairac in Barneveld) waren destijds voor het eerst alle Van Gink-aquarellen van 24 Nederlandse hoenderrassen te zien.

Toen Cornelis van Gink in de oorlogsjaren 1942- 1943 zat ondergedoken, besteedde hij deze periode van noodgedwongen werkloosheid aan het schilderen van prachtige aquarellen voor het Instituut voor Pluimveeonderzoek ‘Het Spelderholt’ in Beekbergen.

Klik voor het hele artikel De Van Gink Collectie door Rene Zanderink (2007) .

AANVULLING Van Gink Collectie – 2

door: Ad Boks Het ontstaan en beheer van de Van Gink Collectie in de afgelopen decennia wordt verdient volgens Ad Boks aanvulling.

” In nummer twee van de 32e jaargang van Zeldzaam Huisdier, mei 2007, wordt door René Zanderink aandacht besteed aan de Van Gink-collectie, die Van Gink in de oorlogsjaren heeft geschilderd. Alleen de veronderstelling dat er een relatie bestaat tussen de SZH en het eigendom c.q. het beheer van deze collectie is niet juist.

Ook zijn veronderstelling dat de complete collectie voor de eerste keer in Barneveld is tentoongesteld,
is niet juist. Reeds in de zeventiger jaren van de vorige eeuw is de complete collectie te zien geweest bij het filiaal van de Amrobank in Beekbergen.

Daarnaast is bij het 75-jarig bestaan van Spelderholt in 1996 de collectie ook nog eens in zijn geheel tentoongesteld. Beide keren heb ik met veel belangstelling de aquarellen bekeken.

Het fonds pluimveebelangen heeft Van Gink in de oorlogstijd, 1943 en 1944, in de gelegenheid gesteld een collectie aquarellen van de hoenderrassen in Nederland te maken. Een gedeelte van deze collectie is terug te vinden in het boek Van Ginks’s Poultry Paintings, uitgegeven in het kader van het World Poultry Congress in Amsterdam 1992. Wulfften Palthe is de auteur van dit boek en Piet Simons heeft de introductie geschreven.

Met andere woorden het Fonds Pluimveebelangen is vanaf het begin eigenaar van de collectie geweest. Omdat het secretariaat van het fonds in Beekbergen was ondergebracht, werd de collectie ook van daaruit beheerd. Het
fonds heeft aan een paar mensen die zeer verdienstelijk waren voor de pluimveehouderij een originele Van Gink geschonken.

Geen wonder dat die nu niet meer in de collectie zitten. Ook blijkt volgens informatie van Toon Goossens, secretaris van de NHDB, dat de NHDB twee aquarellen, namelijk van de Barnevelder en de Welsumer, in beheer c.q. eigendom heeft.

In 1993, toen het oorspronkelijke deel van het pluimveeonderzoek naar Lelystad verhuisde, verhuisde het secretariaat van het fonds mee en werd de collectie ondergebracht in de kluis van de ABN te Lelystad. Het beheer werd uitgevoerd door het toenmalige hoofd financiële zaken van ID-DLO. In overleg met de bibliothecaris en een
van de medewerkers van het voormalige Spelderholt, gevraagd vanwege haar brede historische pluimveekennis en niet uit hoofde van haar functie in het DB van de SZH, is onderzocht hoe met de collectie om te gaan.

Conclusie was dat het geheel eigenlijk naar een museum zou moeten en dat is ook aan het bestuur van het fonds geadviseerd. Begin 2000 is het secretariaat van het fonds overgegaan naar PPE. Dat was een mooi moment om de balans op te maken en tot de conclusie te komen dat het zonde is zo’n mooie collectie aquarellen in een kluis op te slaan. Het pluimveemuseum had in 2002 de structuur en organisatie om zo’n collectie te kunnen beheren, de collectie is daarom in bruikleen gegeven aan het pluimveemuseum.

De SZH heeft nooit iets met de collectie gehad, behalve dat reproducties ervan ‘om niet’ mochten worden gebruikt.

AANVULLING VAN GINk Collectie – 3

René Zanderink heeft op 11 mei jl. nogmaals een bezoek gebracht aan het pluimveemuseum en samen met de heren G. J. Arissen (stichting fonds pluimveebelangen) en C. Floorijp (Pluimveemuseum Barneveld) alle nog aanwezige 90 aquarellen van de collectie Van Gink gecontroleerd.

Hieruit bleek dat nummers 68 en 70 zich wel in de collectie bevinden, maar dat beide aquarellen van de kampongkippen (nummers 62 en 63) daaraan ontbreken. Vermoedelijk zijn deze twee aquarellen door het pluimveefonds geschonken aan derden. Hiermee is de collectie Van Gink volledig getraceerd en zijn historie beschreven. Alle reden voor onze lezers deze prachtige aquarellen te gaan bewonderen in het Pluimveemuseum in Barneveld.

AANVULLING Van Gink Collectie 4

Het artikel van René Zanderink in Zeldzaam Huisdier no.2 2007 over de Van Gink-collectie blijft de gemoederen bezighouden. Onderstaand een door de redactie sterk bekorte reactie van de bekende pluimveedeskundige
Van Wulfften Palthe. De redactie denkt dat hiermee het belangrijkste over de Van Gink-collectie is gemeld en sluit daarmee de discussie over dit boeiende onderwerp.

” In Zeldzaam Huisdier van mei 2007 en later in de reacties ‘De Van Gink collectie 2’ en ‘De Van Gink collectie 3’, was men op zoek naar wel of niet verdwenen gouaches. Volgens mij is er echter zeer weinig aan de hand. In 1973 werd ik benaderd door de wethouder voor welzijnszaken van Tiel om een tentoonstelling te organiseren over afbeeldingen van kleinvee.

Onder de naam Pels en Pluim in Pen en Penseel vond de expositie plaats in het Streekmuseum De Groote Sociëteit van 30 november tot en met 28 december 1974. Hierin werden voor het eerst na de vervaardiging alle aanwezige Van Gink-gouaches van Het Spelderholt, aangevuld met gouaches van de NHDB, geshowd met daarnaast zo’n tweehonderd werken van diverse andere Nederlandse kunstenaars. Reeds toen ontbraken de nummers 6, 72 en 88.

Op de lijst die ik destijds van ir. Helder heb gekregen staat alleen vermeld dat de nummers ontbreken, dus zonder rasvermelding. Vermoedelijk is er wel wat geproduceerd, maar is het bij een studie gebleven en dus niet afgemaakt. Misschien was het bewuste ras in die periode niet meer aanwezig. De suggestie dat het vanwege de nummering op alfabetische volgorde mogelijk zou zijn dat het om de Barnevelder, Noord-Hollandse Blauwe en Welsumer zou gaan, zie ik als utopie.

Vast staat dat er eind 1973 in totaal 92 werken van Van Gink op Het Spelderholt aanwezig waren. Verder moet vermeld worden dat de nummers. 62 en 63 zwart-witafbeeldingen zijn en geen gouaches. Het formaat is kleiner dan die van de gouaches. In de catalogus van de expositie in Tiel (1974) heb ik ze beschreven gelijk aan wat er
op de achterkant staat, nl. 62. Indische kampongkip zgn. Tamme Bankiva-haan. 63. Indische kampongkip zgn. Tamme Bankiva-hen.

Dit leidt dan tot de slotconclusie dat ergens vóór 1973 de Van Gink collectie in Het Spelderholt 90 gouaches rijk was en dat is anno 2008 nog zo. Zorgvuldig onderzoek had deze feiten vrij eenvoudig boven water kunnen halen.”

A. W. van Wulftten Palthe

De Van Gink Collectie door Rene Zanderink