image_pdfPDFimage_printPrint

De oude archieven van de gemeente Rotterdam telt anno 2015 heel veel familieleden Tournier (spreek uit op zijn Frans : toernjee). Een moeilijke familienaam die veelvuldig leidt tot ongewenste verschrijvingen. Met de aankomst van Matthieu Tournier in Rotterdam vanuit een onbekende plaatsje ergens in Frankrijk zijn later vele honderden familieleden Tournier in Rotterdam geboren en getogen. Tournier is de familienaam van mijn moeder Maria (Riet) Tournier.

De Stamboom Tournier

Martinus Tournier en zijn vrouw Maria Jansen

Klik hier voor de laatste versie van de Stamboom Tournier versie 1 januari 2015.

Het raadsel rondom de persoon van Martinus Tournier

Volgens het Meertens Instituut waren er in Nederland in 2007 slechts 209 dragers van de naam Tournier. De naam komt verspreid voor met een zwaartepunt in de regio Rotterdam en Rijnmond. In de 18de eeuw was de naam ook al vertegenwoordigd
in de Republiek. Hij is afkomstig uit Frankrijk langs minimaal drie lijnen.

  • – Op de eerste plaats waren er de Hugenoten die waarschijnlijk al in de 16de eeuw arriveerden om aan de achtervolging door Louis xiv te ontkomen. Zo werd in 1729 in de Waalse kerk te Rotterdam de zoon Jean van Michel Tournier gedoopt. In 1802 overleed in Breskens, Zeeuws Vlaanderen, Jean Triou, zijn moeder heette Dorothea Tournier.

  • – Een tweede lijn is de levensloop van Jean Baptiste Francois Joseph Tournier. Hij overleed in 1852 in Breda en was geboren in het Noord-Franse St. Quentin. Hij was waarschijnlijk van adel en vluchtte na de Franse revolutie om aan de vervolging van de Royalisten te ontkomen.

  • – Een derde lijn is die van Matthieu / Martinus Tournier, van de Rooms-Katholieke tak, die het onderwerp van historisch onderzoek is van deze stamboom Tournier op deze website. Hij heeft voor historisch onderzoek naar al zijn nakomelingen – en vooral voor stamboomonderzoekers – veel onduidelijkheden achtergelaten.


    In de trouwakte van januari 1803 wordt hij Martinus genoemd. Dat is beslist geen franse doopnaam. Die zou Martin moeten zijn geweest. Waarschijnlijk een idee van de pastoor van de Rotterdamse Rosaliakerk waar hij trouwde met Agnes Hallewaart. In het
    Militieregister van 1814 van de stad Rotterdam staat onder nummer 2179 de inschrijving van “Mathieu Tournier”.
    Mijn conclusie is dat zijn voornaam in Frankrijk Mathieu moet zijn geweest.

    In dat zelfde register staat voluit zijn geboorte op 16 januari 1776. Matthieu kreeg vrijstelling van militaire dienst omdat hij gehuwd was. Over de leeftijd van Mathieu staat in de trouwakte slechts “jm” (jongeman). Agnes was toen 23 jaar. Omdat hij op 24 november 1843 overleed is hij dus zevenenzestig jaar oud geworden en niet “zevenenzeventig jaar, tien maanden en acht dagen” zoals
    vermeld in de overlijdensakte. Een vergissing is, bij gebrek aan een geboorteakte, snel gemaakt. Het overlijden is aangegeven door “schoonzoon” Gerardus Ras en een buurman. Dat klopt niet; Gerardus was niet de schoonzoon maar een broer van
    Maria de vrouw van de oudste zoon Johannes van de overledene.

    Waarom heeft Johannes het overlijden van zijn vader niet zelf aangegeven? Ook bij het overlijden van zijn moeder Agnes in 1872 liet hij het aan een buurman over. Leefde hij in onmin met zijn ouders?

    Bij de volkstelling van 1830 gaf Mathieu 54 jaar op als leeftijd. Dat klopt met 1776 als geboortejaar, maar bij de volkstelling van 1840 werd 66 jaar als zijn leeftijd opgeschreven. 12 jaar verschil in 10 jaar! Zijn geboorteplaats zou Breda zijn!
    Gerardus Ras gaf als geboorteplaats van Mathieu “Bourdeaux op”, waar ook diens ouders zouden zijn overleden, maar in de trouwakte van Mathieu staat dat hij is geboren in “Phisee in Languedoc” . Ik ga er vanuit dat dit klopt. Gerardus woonde zelf in Zutphen en was waarschijnlijk tijdelijk overgekomen voor het overlijden van zijn eigen vader en logeerde hij bij Mathieu en Agnes, want die dreven immers een “slaapstee” (logement). Het ziet er, ook op gezaq van anderen, naar uit dat de gegevens in de overlijdensakte onbetrouwbaar zijn.

    Ik moet aannemen dat Bourdeaux als geboorteplaats van Mathieu niet juist is. Archiefonderzoek naar Bourdeaux in het departement Drome en Bordeaux in het departement Gironde heeft niets opgeleverd. (die naam werd in de 18de eeuw geschreven als Bourdeaux). Ook in Bourdeau, departement Savoie, is geen geboorte van Mathieu Tournier gevonden.
    Uitgangspunt voor het zoeken naar de geboorteplaats zal dus zijn: Phisee in Languedoc. Met Languedoc zal de voormalige provincie zijn bedoeld, die na 1792 werd opgedeeld in de departe-menten Haute-Loire; Ardeche; Gard; Herault; Aude;
    Haute-Garonne en Lozere. Phisee blijkt als plaatsnaam geheel onvindbaar te zijn.
    Voor het, In het Nederlands uitgesproken als “fiezee”, zijn in het Frans talloze schrijfwijzen mogelijk, maar geen enkele levert een bestaande of vroegere plaatsnaam op.

    Overigens; als Mathieu werkelijk in de Languedoc is geboren zal hij geen Frans maar een dialect van het Occitaans hebben gesproken. Onbekend is of Mathieu bij zijn huwelijk al voldoende Hollands zal hebben gesproken en of de ambtenaar van de gemeente hem goed heeft verstaan. Misschien is Phisee helemaal niet bedoeld als plaatsnaam. Zolang zijn geboorteplaats en liever nog ook de parochie waar hij werd gedoopt niet bekend zijn, is zoeken in Franse archieven onbegonnen werk.

    Plaatselijke genealogische verenigingen werken aan een ingang op naam maar die registers staan doorgaans niet op internet. Internetsites zoals Geneanet en Bigenet blijven dan over als zoek medium. Tot nu toe zonder resultaat.
    Ook de achternaam Lasuisse van zijn moeder bevreemt. Die naam is zeldzaam in Frankrijk en kwam in die tijd alleen voor in noord-oost Frankrijk en Wallonie. Het zou best een bijnaam kunnen zijn voor ”die vrouw uit Zwitserland” en luidt haar werkelijke
    achternaam anders. Ook is geopperd dat haar naam Lassus zou kunnen zijn.

    Als Mathieu inderdaad in 1776 is geboren dan werd hij op 16 januari 1794 18 jaar. Vanaf 1793 werd iedere gezonde ongehuwde Fransman geacht zich “vrijwillig” op te geven voor militaire dienst (la grande levee) om het vaderland te verdedigen. De
    maatregel wekte veel verzet, met name onder katholieken en royalisten.

    Veel jongemannen verlieten het land. Of Mathieu dat ook heeft gedaan en naar Rotterdam uitweek lijkt niet waarschijnlijk, want dan zou hij na de intocht van het Franse leger in 1795 als deserteur zijn opgepakt. Hij zal dus als dienstplichtig militair in Rotterdam zijn gekomen. Omdat de dienstplicht maximaal vijf jaar duurde zou hij in januari 1799 hebben kunnen kiezen tussen blijven of teruggaan. Hij is gebleven.

    De ongehuwde Agnes Hollewaart beviel in 1797 van zoon Matthijs Jacobus Veron. De vader was Louis Veron. Zij trouwden een jaar later. Als in februari 1800 dochter Marie-Louisa wordt geboren staat in de overlijdensakte: “vader frans soldaat reeds
    dood”. Louis moet dus rond mei 1799 nog in Rotterdam zijn geweest.

    Misschien is hij toen opgeroepen voor de veldtocht tegen het russisch-oostenrijkse leger en is hij bij de slag van juni 1799 in Trebbia gesneuveld. Over zoon Mathijs is niets te vinden. De dochter overleed al in oktober 1800. Mathieu trouwde in 1803 met de weduwe.
    De Franse herkomst van Mathieu Tournier blijft dus een raadsel, maar zolang er aanknopingspunten zijn blijft het onderzoek doorgaan “.

    arnoldschuurs@gmail.com Arnhem, 21 januari 2014

    Toestemming voor dit huwelijk is 15 januari 1803 verkregen te Rotterdam.Bron 1

    Kind(eren):

    Joanna Tournier 1803-1893
    Joannes Tournier 1805-1883 Tree
    Maria Catharina Tournier 1807-1875 Tree
    Judith Francina Tournier 1810-1850
    Sophia Tournier 1812-???? Tree
    Lena Tournier 1815-????
    Helena Tournier 1816-1818
    Angenes Tournier 1819-????
    Antonie Tournier 1824-1825
    Martinus Franciscus Tournier 1826-1892 Tree
    Zij is getrouwd met (2) Louis Lodewijk op 30 september 1798 te Rotterdam.

    Kind(eren):

    Mathijs Jacobus Veron 1797-????
    Maria Louisa Veron 1800-????
    Bronnen

    n.b.
    De stamboom van de Rotterdamse familie Tournier is niet volledig. Door de vele afstammelingen en de vele kinderen in de diverse families is tot op heden het loffelijke streven om de gehele stamboom Tournier volledig in kaart te brengen tot op heden een (te) moeilijke legpuzzel gebleken. Wij houden ons dus sterk aanbevolen voor aanvullingen en opmerkingen.

    Parenteel

    Hier vindt u een andere schriftelijke vastlegging van de familiegegevens :
    De Parenteel Tournier01012015bijgewerkt per 1 januari 2015

    Enige foto’s uit de familiehistorie Tournier *

    *Met dank aan Frans Tournier, Rotterdam 2013

    21-tenwolde_oud

    De kinderen van Franciscus Martinus Tournier en Maria Jansse

    Overgrootvader Franciscus Martinus Tournier en overgrootmoeder Maria Jansse

    Martinus Franciscus, geboren op 23 december 1826, van beroep timmerman, trouwt in 1851 met Jacomina Maria Franken, in Gouda geboren op 15 september 1824. Hij woonde in de Peperstraat 65. Hun kinderen waren:

    1. 02-03-1852 Agnes 17-03-1886
    2. 28-08-1853 Cornelis 01-03-1910
    3. 30-0501855 Maria 1859
    4. 27-04-1857 Johanna Sebastiana 1857
    5. 09-08-1859 Joseph 14-11-1926
    6. 15-03-1862 Franciscus Martinus 06-07-1934
    7. 21-08-1865 Johanna Sebastiana 1866

    De vader overlijdt in 1892, moeder Jacomina in 1907.
    * bij de kinderen die jong zijn overleden is alleen het jaar van overlijden

    06-opa

    Interieur van het Cafe Tournier in Crooswijk

    cafe tournier02

    cafe tournier01